Sabetay Sevi ve 'Dönme' komplo teorisinin kökeni
Bugün hâlâ tartışılan 'gizli topluluk' komplo teorileri, 1666'da kendini Mehdi ilan eden Sabetay Sevi'nin çevresinde nasıl şekillendi? İzmir'de 1 Ağustos 1626'da doğan Sabetay Sevi, 1648'de Polonya'da yaşanan katliamların ardından Mehdi iddiasında bulundu. 1666'da Sultan Mehmed IV'ün huzuruna çıkarıldığında İslama geçmek zorunda kaldı. Takipçilerinin bir kısmı (Dönmeler) dışarıda Müslüman, içinde Yahudi kaldı. Gershom Scholem'e göre bipolar bozukluğu olan Sevi'nin hareketi, Osmanlı'ya 'gizli Yahudi kontrolü' sızmış bir komplo teorisinin temeli oldu; Atatürk'ün Dönme olduğu iddiaları da bu zincirin modern halkasıdır.